Тема 6
Biosfera va tabiiy zonalar
Kenglik zonalligi, balandlik mintaqalanishi, tundradan ekvatorial o‘rmonlargacha.
Kenglik zonalligi
Issiqlik va namlik nisbati ekvatordan qutblarga o‘zgargani uchun tabiiy zonalar ketma-ket almashadi (shimoliy yarimsharda shimoldan janubga):
- arktika cho‘llari;
- tundra — abadiy muzloq, mox, lishaynik, pakana daraxtlar;
- tayga — ignabargli o‘rmonlar;
- aralash va keng bargli o‘rmonlar;
- dasht — qora tuproq, o‘tlar;
- cho‘l — yog‘in kam, bug‘lanish ko‘p;
- savanna — nam va quruq fasllar, siyrak daraxtlar;
- nam ekvatorial o‘rmonlar — yil bo‘yi issiq va nam, eng boy o‘simlik dunyosi.
Balandlik mintaqalanishi
Tog‘larda balandlik oshgan sari tabiat kenglik zonalariga o‘xshab almashadi; mintaqalar soni tog‘ balandligi va joylashgan kengligiga bog‘liq.
Ko‘p uchraydigan xato
Savannani cho‘l bilan adashtirish: savannada nam fasl bor va o‘t qoplami baland.