Qo‘shma gaplar, ko‘chirma va o‘zlashtirma gap

Bog‘langan qo‘shma gap

Qismlar teng, va, lekin, ammo, yoki, biroq bilan bog‘lanadi. Zidlov va ayiruv bog‘lovchilaridan oldin vergul: Qor yog‘di, lekin havo iliq edi.

Ergash gapli qo‘shma gap

Bir qism (ergash gap) ikkinchisini (bosh gapni) izohlaydi. Bog‘lovchi vositalar: -sa shart qo‘shimchasi, chunki, shuning uchun, agar, -ki, nisbiy so‘zlar (kim… u). Turlari: ega, kesim, to‘ldiruvchi, aniqlovchi, hol ergash gaplar (sabab, maqsad, shart, payt, to‘siqsiz…).

Agar vaqt bo‘lsa, kelaman. — shart ergash gapli. Kim mehnat qilsa, u rohat ko‘radi. — ega ergash gapli.

Bog‘lovchisiz qo‘shma gap

• sanash — vergul: Quyosh chiqdi, qushlar sayradi.;
• ikkinchi qism sabab yoki izoh — ikki nuqta: Men kechikdim: avtobus kelmadi.;
• zidlash yoki natija — tire: Mehnat qilding — rohat ko‘rasan.

Ko‘chirma va o‘zlashtirma gap

Ko‘chirma — o‘zganing gapi aynan beriladi: «Men kelaman», — dedi u. Muallif gapi oldin kelsa: U dedi: «Men kelaman».

O‘zlashtirma — mazmuni beriladi, shaxs o‘zgaradi: U kelishini aytdi.

Ko‘p uchraydigan xato

Bog‘lovchisiz qo‘shma gapda sabab munosabatida vergul qo‘yish (ikki nuqta kerak) va ko‘chirmadan keyingi tireni unutish.