Тема 3
Qadimgi O‘rta Osiyo davlatlari
Avesto, Tomaris va Shiroq, Yunon-Baqtriya, Davan, Qang‘, Kushon podsholigi.
Ilk davlatlar va «Avesto»
O‘zbekiston hududidagi ilk davlat uyushmalari — Katta Xorazm va Qadimgi Baqtriya. Zardushtiylik dinining muqaddas kitobi «Avesto» — ajdodlarimiz hayoti haqidagi eng qadimgi yozma manba.
Ahamoniylarga qarshi kurash
Massagetlar malikasi To‘maris mil. av. 530-yilda Kir II qo‘shinini tor-mor etgan. Sak cho‘poni Shiroq Doro I qo‘shinini cho‘lga adashtirib, qahramonlik ko‘rsatgan.
Ellinizm davri
Iskandardan keyin — Salavkiylar davlati, so‘ng mil. av. III asr o‘rtalarida Yunon-Baqtriya podsholigi. Yunon madaniyati mahalliy an’analar bilan qo‘shilgan.
Davan, Qang‘, Kushon
- Davan — Farg‘ona vodiysidagi davlat, «samoviy» (arg‘umoq) otlari bilan mashhur; Xitoy Xan sulolasi bilan urushgan;
- Qang‘ — Sirdaryo o‘rta oqimi, Toshkent vohasi;
- Kushon podsholigi (milodiy I–III asrlar) — Kanishka davrida gullagan; buddizm keng tarqalgan. Termizdagi Fayoztepa va Qoratepa, Dalvarzintepa — shu davr yodgorliklari.
Xorazmda milodiy 305-yildan Afrig‘iylar sulolasi hukm surgan; Tuproqqal’a — qadimgi Xorazm hukmdorlari qarorgohi.
Ko‘p uchraydigan xato
To‘marisni Doro I bilan, Shiroqni Kir II bilan bog‘lash — aksincha.