Тема 13
Rossiya bosqini va Turkiston general-gubernatorligi
Toshkentning olinishi, xonliklarning bo‘ysundirilishi, mustamlaka boshqaruvi, qo‘zg‘olonlar.
Bosqin bosqichlari
- 1865 — general Chernyayev Toshkentni egallagan;
- 1867 — Turkiston general-gubernatorligi tuzilgan, markazi Toshkent, birinchi general-gubernator K. P. fon Kaufman;
- 1868 — Samarqand olingan, Zirabuloq jangidan keyin Buxoro amirligi Rossiyaga vassal bo‘lgan;
- 1873 — Xiva xonligi Gandimiyon shartnomasi bilan protektoratga aylangan;
- 1876 — Qo‘qon xonligi tugatilib, Farg‘ona viloyati tuzilgan.
Mustamlaka siyosati
Paxta xomashyo bazasiga aylantirish, ko‘chirish siyosati, rus-tuzem maktablari, temir yo‘l qurilishi (Kaspiyorti va Orenburg–Toshkent yo‘llari).
Xalq qo‘zg‘olonlari
- 1892 — Toshkentdagi «vabo qo‘zg‘oloni»;
- 1898 — Andijon qo‘zg‘oloni (Dukchi eshon);
- 1916 — mardikorlikka olish farmoniga qarshi qo‘zg‘olon (Jizzaxda eng kuchli).
Ko‘p uchraydigan xato
Toshkent olingan yilni (1865) general-gubernatorlik tuzilgan yil (1867) bilan adashtirish.