Morgan qonunlari, jins genetikasi va odam genetikasi

Birikkan irsiylanish

T. Morgan (drozofila ustidagi tajribalar): bitta xromosomadagi genlar birikkan holda irsiylanadi. Birikish krossingover tufayli buziladi; genlar orasidagi masofa krossingover foiziga teng (1 % = 1 morganida).

Jins genetikasi

Odam va sutemizuvchilarda: ayol — XX, erkak — XY (jins otadan kelgan gameta bilan aniqlanadi). Qushlarda urg‘ochisi ZW. X xromosomaga birikkan retsessiv kasalliklar — gemofiliya, daltonizm: ko‘proq erkaklarda uchraydi, ona tashuvchi bo‘ladi (XᴴXʰ).

Qon guruhlari (AB0 tizimi)

I — 00; II — AA yoki A0; III — BB yoki B0; IV — AB (kodominantlik).

Odam genetikasi

O‘rganish usullari: genealogik (shajara), egizaklar, sitogenetik, biokimyoviy, populyatsion. Xromosoma kasalliklari: Daun sindromi — 21-juftlikda trisomiya (47 xromosoma).

Misol

Tashuvchi ona (XᴴXʰ) va sog‘ ota (XᴴY): o‘g‘illarning 50 % i gemofiliya bilan, qizlarning 50 % i tashuvchi, kasal qiz yo‘q.

Ko‘p uchraydigan xato

O‘g‘il X xromosomani otadan oladi deb o‘ylash — o‘g‘ilga otadan Y, onadan X o‘tadi.