Topic 9
Elektrostatika: Kulon qonuni, maydon, kondensator
Zaryad saqlanishi, Kulon qonuni, maydon kuchlanganligi, potensial, elektr sig‘imi.
Zaryad va Kulon qonuni
Yopiq sistemada zaryad saqlanadi. Elementar zaryad e = 1,6·10⁻¹⁹ C. F = k·|q₁q₂|/r², k = 9·10⁹ N·m²/C². Muhitda kuch ε marta kamayadi.
Maydon
Kuchlanganlik E = F/q; nuqtaviy zaryad maydoni E = kq/r². Potensial φ = kq/r; maydonning ishi A = qU, U — potensiallar farqi. Bir jinsli maydonda E = U/d. Kuchlanganliklar vektor bo‘yicha qo‘shiladi (superpozitsiya).
Kondensator
C = q/U, yassi kondensator C = ε₀εS/d. Energiyasi W = CU²/2 = qU/2.
- parallel ulash: C = C₁ + C₂;
- ketma-ket ulash: 1/C = 1/C₁ + 1/C₂.
Ko‘p uchraydigan xato
Kondensatorlarni rezistorlar formulasi bilan ulash — ular teskari: parallel kondensatorlar qo‘shiladi.