Topic 1
Asosiy tushunchalar va stexiometriya
Modda miqdori, molyar massa, Avogadro qonuni, massa ulushi, formulani topish.
Asosiy formulalar
- modda miqdori n = m/M = N/N_A = V/V_m;
- Avogadro soni N_A = 6,02·10²³ mol⁻¹;
- normal sharoitda (0 °C, 101,3 kPa) gazning molyar hajmi V_m = 22,4 l/mol;
- element massa ulushi ω(E) = n·A(E)/M(modda);
- gazning nisbiy zichligi D = M₁/M₂; havo uchun M = 29 g/mol.
Qonunlar
Massa saqlanish qonuni (Lomonosov–Lavuazye), tarkibning doimiylik qonuni, Avogadro qonuni: bir xil sharoitda teng hajmdagi gazlarda molekulalar soni teng.
Formulani topish
Misol. C — 75 %, H — 25 %. 75/12 : 25/1 = 6,25 : 25 = 1 : 4 → CH₄.
Misol. 88 g CO₂: M = 44 g/mol, n = 2 mol, n.sh. da V = 44,8 l, molekulalar soni 1,204·10²⁴.
Ko‘p uchraydigan xato
Molyar hajmni suyuq va qattiq moddalarga qo‘llash — 22,4 l faqat gazlar uchun va faqat normal sharoitda.