Topic 15
Kimyoviy tahlil: ionlarni aniqlash va indikatorlar
Kationlar va anionlarga sifat reaksiyalari, alanga rangi, indikatorlar, moddalarni farqlash.
Anionlar
- Cl⁻ + Ag⁺ → AgCl — oq cho‘kma; Br⁻ — och sariq; I⁻ — sariq;
- SO₄²⁻ + Ba²⁺ → BaSO₄ — oq cho‘kma, kislotada erimaydi;
- CO₃²⁻ + kislota → CO₂ — ohakli suvni loyqalantiradi;
- PO₄³⁻ + Ag⁺ → Ag₃PO₄ — sariq cho‘kma.
Kationlar
- NH₄⁺ — ishqor bilan qizdirilganda ammiak hidi, ho‘l qizil lakmus ko‘karadi;
- Fe³⁺ — KSCN (kaliy rodanid) bilan qon-qizil rang; ishqor bilan qo‘ng‘ir Fe(OH)₃;
- Fe²⁺ — ishqor bilan yashilroq-oq Fe(OH)₂;
- Cu²⁺ — ishqor bilan ko‘k Cu(OH)₂.
Alanga rangi
Na — sariq, K — binafsha, Ca — g‘isht-qizil, Li — qizil, Ba — sarg‘ish-yashil, Cu — yashil.
Indikatorlar
Fenolftalein: ishqorda — to‘q pushti (malina), kislotali va neytral muhitda rangsiz. Lakmus: kislotada qizil, ishqorda ko‘k. Metilzarg‘aldoq: kislotada pushti-qizil, ishqorda sariq.
Ko‘p uchraydigan xato
Fenolftalein kislotada qizaradi deb o‘ylash — u faqat ishqoriy muhitda rang oladi.