Topic 7
Amir Temur davlati
Sohibqiron hayoti, markazlashgan davlat, boshqaruv tizimi, To‘xtamish va Boyazid bilan urushlar.
Hayoti va hokimiyatga kelishi
Amir Temur 1336-yil 9-aprelda Kesh (Shahrisabz) yaqinidagi Xo‘ja Ilg‘or qishlog‘ida tug‘ilgan. XIV asr o‘rtasida Movarounnahr parchalangan edi. 1370-yil Balx qurultoyida oliy hukmdor deb e’lon qilingan, poytaxt — Samarqand.
Davlat boshqaruvi
Boshqaruv dargoh va devon (vazirlik) orqali olib borilgan. Qo‘shin o‘nlik, yuzlik, minglik va tumanlarga bo‘lingan. «Temur tuzuklari» — davlat qurilishi va harbiy ish qoidalari. Shiori — «Kuch — adolatda».
Tashqi siyosat
- Oltin O‘rda xoni To‘xtamish ustidan g‘alabalar — 1391 (Qunduzcha), 1395 (Terek);
- 1402-yil Anqara jangi — Usmonli sulton Boyazid I Yildirim yengilgan; bu Yevropani usmonlilar tazyiqidan vaqtincha qutqargan;
- 1404-yil oxirida Xitoyga yurish boshlangan; Temur 1405-yil fevralda O‘trorda vafot etgan.
Bunyodkorlik
Shahrisabzdagi Oqsaroy, Samarqanddagi Bibixonim masjidi, Go‘ri Amir maqbarasi, Turkistondagi Xoja Ahmad Yassaviy maqbarasi.
Ko‘p uchraydigan xato
Anqara jangini To‘xtamish bilan urushga bog‘lash — Anqarada Boyazid I yengilgan.