Topic 11
So‘z yasalishi va «yolg‘on do‘st» so‘zlar
-lik, -ci, -li, -siz qo‘shimchalari; o‘zbekchaga o‘xshash, lekin ma’nosi boshqa so‘zlar.
Yasovchi qo‘shimchalar — o‘zbekcha bilan deyarli bir xil
| Turkcha | O‘zbekcha | Misol |
|---|---|---|
| -lık / -lik | -lik | göz → gözlük (ko‘zoynak), güzel → güzellik |
| -cı / -ci, -çı / -çi | -chi | iş → işçi (ishchi), kitap → kitapçı (kitob do‘koni) |
| -lı / -li | -li | tuz → tuzlu (sho‘r), Taşkentli |
| -sız / -siz | -siz | şeker → şekersiz (shakarsiz), susuz |
| -daş / -deş | -dosh | meslek → meslektaş (hamkasb), vatan → vatandaş (fuqaro) |
«Yolg‘on do‘st» so‘zlar
O‘zbekchaga o‘xshaydi, lekin ma’nosi boshqa — imtihonda ataylab beriladi:
- kardeş — uka yoki singil (o‘zbekcha «qarindosh» emas!);
- çalışmak — ishlamoq va dars qilmoq (o‘zbekcha «urinmoq» emas);
- ortak — sherik, umumiy (o‘zbekcha «o‘rtoq» — do‘st emas);
- sağ — o‘ng va tirik (o‘zbekcha «sog‘» — sağlıklı);
- kız — qiz va qizim; ağabey — aka;
- yavaş — sekin (o‘zbekcha «yuvosh» emas).