Тема 9
Yopiq urug‘li (gulli) o‘simliklar
Bir va ikki pallalilar, gul tuzilishi, changlanish, qo‘sh urug‘lanish, asosiy oilalar.
Ikki sinf
| Ikki pallalilar (magnoliyasimonlar) | Bir pallalilar (lolasimonlar) | |
|---|---|---|
| Ildiz | o‘q ildiz | popuk ildiz |
| Barg tomirlanishi | to‘rsimon | parallel, yoysimon |
| Gul qismlari | 4–5 tadan | 3 tadan |
Gul va urug‘lanish
Gul: gulqo‘rg‘on (kosacha, tojbarglar), changchilar, urug‘chi (tugunchada urug‘kurtaklar). Changlanish — hasharot, shamol yordamida yoki o‘z-o‘zidan. Qo‘sh urug‘lanish: bitta spermiy tuxum hujayra bilan (zigota → murtak), ikkinchisi markaziy hujayra bilan (endosperm) qo‘shiladi.
Asosiy oilalar
- butguldoshlar (karam, turp) — 4 tojbarg, 6 changchi;
- ra’noguldoshlar (olma, o‘rik, na’matak);
- dukkakdoshlar (no‘xat, loviya, beda) — ildizida tuganak bakteriyalari havo azotini o‘zlashtiradi;
- ituzumdoshlar (kartoshka, pomidor, bulg‘or qalampiri);
- murakkabguldoshlar (kungaboqar) — to‘pguli savatcha;
- gulxayridoshlar (g‘o‘za);
- bir pallalilar: boshoqdoshlar (bug‘doy, sholi, makkajo‘xori), piyozdoshlar, loladoshlar.
Ko‘p uchraydigan xato
G‘o‘zani dukkakdoshlarga kiritish — u gulxayridoshlar oilasiga mansub.