Тема 11
O‘zbekiston tabiati va tabiiy resurslari
Geografik o‘rni, chegaralari, relyefi, iqlimi, suvlari, foydali qazilmalari, muhofaza etiladigan hududlar.
Geografik o‘rni
Maydoni ≈ 448,9 ming km². Chegaradosh davlatlar: Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Afg‘oniston, Turkmaniston. O‘zbekiston — dengizga chiqish uchun kamida ikki davlat hududini kesib o‘tish kerak bo‘lgan (ikki karra berk) ikki davlatdan biri.
Relyef
Hududning katta qismi tekislik (Qizilqum, Ustyurt, Quyi Amudaryo). Eng baland nuqta — Hisor tizmasidagi Hazrati Sulton cho‘qqisi (4643 m); eng past — Mingbuloq botig‘i (−12 m). Farg‘ona vodiysi — tog‘lar bilan o‘ralgan botiq.
Suvlari va iqlimi
Iqlim keskin kontinental. Daryolar: Amudaryo, Sirdaryo, Zarafshon, Chirchiq, Qashqadaryo, Surxondaryo. Suv omborlari: Chorvoq, Tuyamo‘yin, Kattaqo‘rg‘on; Aydar-Arnasoy ko‘llar tizimi.
Foydali qazilmalar
Oltin — Muruntov (Navoiy viloyati); mis — Olmaliq; tabiiy gaz — Gazli, Sho‘rtan; ko‘mir — Angren; uran — Qizilqum.
Muhofaza
Qo‘riqxonalar: Zomin, Chotqol, Hisor, Nurota; Ugom-Chotqol milliy tabiat bog‘i. Noyob turlar O‘zbekiston «Qizil kitobi»ga kiritilgan.
Ko‘p uchraydigan xato
O‘zbekistonning eng baland nuqtasini Chimyon deb yozish — Chimyon mashhur dam olish maskani, eng baland nuqta Hazrati Sulton.