Topic 13
Jahonning siyosiy xaritasi va O‘zbekistonning geografik o‘rni
Davlatlar soni, boshqaruv shakli va davlat tuzilishi, O‘zbekistonning ma’muriy-hududiy tuzilishi.
Siyosiy xarita
Dunyoda 190 dan ortiq mustaqil davlat bor; BMTga 193 davlat a’zo. Maydoni eng katta davlat — Rossiya, eng kichigi — Vatikan.
Boshqaruv shakli
- Respublika — prezidentlik (AQSh, O‘zbekiston) yoki parlamentar (Germaniya, Italiya);
- Monarxiya — mutlaq (Saudiya Arabistoni) yoki konstitutsiyaviy (Buyuk Britaniya, Yaponiya, Ispaniya).
Davlat tuzilishi
Unitar — yagona markazdan boshqariladi (Fransiya, Yaponiya, O‘zbekiston). Federativ — o‘z qonunchiligiga ega sub’ektlardan iborat (AQSh, Rossiya, Germaniya, Hindiston, Braziliya).
O‘zbekiston
Markaziy Osiyoning markazida, Amudaryo va Sirdaryo oralig‘ida. Ma’muriy tuzilishi: Qoraqalpog‘iston Respublikasi, 12 viloyat va Toshkent shahri. Maydoni eng katta hudud — Qoraqalpog‘iston, eng kichik viloyat — Andijon. Anklavlar: Qirg‘iziston hududida Sox va Shohimardon.
Viloyat markazlari: Qoraqalpog‘iston — Nukus, Xorazm — Urganch, Surxondaryo — Termiz, Qashqadaryo — Qarshi, Sirdaryo — Guliston, Toshkent viloyati — Nurafshon.
Ko‘p uchraydigan xato
Monarxiyani har doim mutlaq deb o‘ylash — Buyuk Britaniyada qirol bor, lekin hokimiyat parlamentda.