Reading: matn bilan ishlash usullari

Vaqtni boshqarish

O‘qish bo‘limida vaqt cheklangan, shuning uchun matnni boshdan-oyoq bir tekis o‘qish deyarli har doim xato taktika. Tajribali o‘quvchi matnni ikki xil tezlikda o‘qiydi.

Skimming

Matnni tez ko‘rib chiqib, umumiy mazmunni va har xatboshi nima haqda ekanini tushunish. Buning uchun sarlavha, birinchi va oxirgi jumlalar yetadi. Skimming savollarga o‘tishdan oldin, bir marta qilinadi.

Scanning

Aniq ma’lumotni izlab topish: sana, ism, raqam, atama. Ko‘z butun matn bo‘ylab shu belgini qidiradi, qolgan so‘zlar o‘qilmaydi. Scanning har bir savolga javob izlaganda qilinadi.

True / False / Not Given

Bu topshiriq eng ko‘p xatoga sabab bo‘ladi, chunki uchinchi variant noto‘g‘ri tushuniladi:

• True — gap matndagi ma’lumot bilan mos keladi;
• False — gap matndagiga zid;
• Not Given — matnda bu haqda umuman gap yo‘q.

«Not Given» «noto‘g‘ri» degani emas. Agar matn bu masalada jim bo‘lsa, o‘z bilimingizga tayanib «False» deb belgilash — xato.

Bog‘lovchi so‘zlar

Ular gapning yo‘nalishini aytadi, shuning uchun matnni tez tushunishga yordam beradi:

• however, but, although — qarama-qarshilik («lekin», «garchi»);
• moreover, furthermore, in addition — qo‘shimcha fikr;
• therefore, so, as a result — natija («shuning uchun»);
• because, since, due to — sabab («chunki»);
• for example, such as — misol.

Notanish so‘z uchrasa

Imtihonda lug‘at yo‘q. Ma’noni gap mazmunidan chiqaring: so‘z turkumini aniqlang, atrofidagi so‘zlarga qarang, bog‘lovchi qarama-qarshilikni bildirayotgan bo‘lsa ma’no ham qarama-qarshi bo‘ladi.

Ko‘p uchraydigan xato

Savoldagi so‘zni matndan aynan izlash. Imtihon deyarli har doim sinonim ishlatadi: savolda expensive bo‘lsa, matnda costly yoki high price turadi.