To‘lqin optikasi va nurlanish turlari

Interferensiya

Kogerent to‘lqinlarning qo‘shilishi. Maksimum sharti — yo‘l farqi Δ = kλ, minimum — Δ = (2k + 1)λ/2. Sovun pufagi va yog‘ pardasining rangli ko‘rinishi.

Difraksiya

To‘lqinning to‘siqni aylanib o‘tishi. Difraksion panjara: d·sin φ = kλ, d — panjara davri.

Dispersiya

Sindirish ko‘rsatkichining to‘lqin uzunligiga bog‘liqligi: prizmada oq yorug‘lik spektrga ajraladi (qizildan binafshagacha); binafsha nur ko‘proq sinadi. Kamalak — dispersiya hodisasi.

Qutblanish

Yorug‘lik ko‘ndalang to‘lqin ekanini isbotlaydi; polaroidlar bilan kuzatiladi.

Ko‘rinmas nurlar

• infraqizil — issiqlik nurlanishi (qizildan uzun to‘lqin);
• ultrabinafsha — quyosh kuyishi, D vitamini, sterilizatsiya;
• rentgen — tibbiy tasvir, katta singish qobiliyati.

Ko‘rinadigan yorug‘lik to‘lqin uzunligi ≈ 400–760 nm.

Ko‘p uchraydigan xato

Prizmada qizil nur ko‘proq sinadi deb o‘ylash — eng ko‘p binafsha sinadi.