So‘z tarkibi va so‘z yasalishi

So‘z tarkibi

Asos — so‘zning lug‘aviy ma’noli qismi. Qo‘shimchalar uch xil:

• so‘z yasovchi — yangi so‘z hosil qiladi: ish-chi, gul-zor, bilim-li, tuz-siz, ish-la;
• lug‘aviy shakl yasovchi — ma’noga qo‘shimcha beradi, yangi so‘z emas: -lar, -cha, -roq, -gina;
• sintaktik shakl yasovchi — so‘zni gapda bog‘laydi: kelishik, egalik, shaxs-son qo‘shimchalari.

Tartib: asos + yasovchi + lug‘aviy + sintaktik. ish-chi-lar-imiz-ga.

Kelishiklar

Bosh (−), qaratqich (-ning), tushum (-ni), jo‘nalish (-ga, -ka, -qa), o‘rin-payt (-da), chiqish (-dan) — jami 6 ta.

So‘z yasash usullari

• affiksatsiya — qo‘shimcha bilan: paxtakor;
• kompozitsiya — so‘zlarni qo‘shib: belbog‘, gultojixo‘roz;
• juft va takroriy so‘zlar: ota-ona, uy-joy.

Tub so‘z — yasalmagan (gul), yasama — yasalgan (gulzor). Tuzilishiga ko‘ra so‘zlar sodda, qo‘shma, juft va takroriy.

Ko‘p uchraydigan xato

-lar va kelishik qo‘shimchalarini so‘z yasovchi deb hisoblash: kitoblar yangi so‘z emas, bitta so‘zning shakli.