13-mavzu
Elektromagnit tebranishlar, o‘zgaruvchan tok va to‘lqinlar
Tebranish konturi, Tomson formulasi, ta’sir etuvchi qiymat, transformator, elektromagnit to‘lqinlar.
Tebranish konturi
Kondensator va g‘altakdan iborat. Tebranish davri — Tomson formulasi: T = 2π√(LC). Energiya elektr maydon va magnit maydon energiyasi orasida almashinadi.
O‘zgaruvchan tok
Ta’sir etuvchi (effektiv) qiymatlar: I = I_m/√2, U = U_m/√2. Uy tarmog‘ida 220 V — ta’sir etuvchi qiymat, chastota 50 Hz.
Induktiv qarshilik X_L = ωL, sig‘im qarshiligi X_C = 1/(ωC). Rezonans: X_L = X_C.
Transformator: U₁/U₂ = N₁/N₂. N₂ > N₁ — kuchaytiruvchi. Uzoq masofaga elektr energiyasi yuqori kuchlanishda uzatiladi — isrof kamayadi.
Elektromagnit to‘lqinlar
Vakuumda tezligi c = 3·10⁸ m/s, c = λν. Ko‘ndalang to‘lqin. Shkala (uzunlik kamayishi bo‘yicha): radioto‘lqinlar, infraqizil, ko‘rinadigan yorug‘lik, ultrabinafsha, rentgen, gamma. Radioaloqa — modulyatsiya va detektorlash.
Ko‘p uchraydigan xato
Transformatorda tok kuchi ham kuchlanishdek o‘zgaradi deb hisoblash — tok teskari nisbatda.