2-mavzu
Atom tuzilishi va davriy qonun
Proton, neytron, elektron; izotoplar; elektron konfiguratsiya; davriy sistemadagi qonuniyatlar.
Atom tarkibi
Protonlar soni = tartib raqami Z = elektronlar soni (neytral atomda). Neytronlar soni N = A − Z. Izotoplar — Z bir xil, A har xil: ¹H, ²H, ³H.
Elektron qobiq
Pog‘onachalarning maksimal sig‘imi: s — 2, p — 6, d — 10, f — 14. To‘lish tartibi: 1s 2s 2p 3s 3p 4s 3d 4p… Na (Z = 11): 1s²2s²2p⁶3s¹.
Davr raqami — energetik pog‘onalar soni; A guruhcha raqami — tashqi qavatdagi elektronlar soni.
Davriy qonuniyatlar (D. I. Mendeleyev, 1869)
- davrda chapdan o‘ngga: atom radiusi kamayadi, metallmaslik va elektromanfiylik ortadi;
- guruhda yuqoridan pastga: radius ortadi, metallik xossa kuchayadi;
- eng elektromanfiy element — ftor.
Ionlar
Kation — elektron bergan: Fe²⁺ da 26 − 2 = 24 elektron. Anion — elektron olgan: Cl⁻ da 18 elektron.
Ko‘p uchraydigan xato
3d dan oldin 4s to‘lishini unutish va ionda elektronlar sonini protonlar soniga teng deb olish.