4-mavzu
Ilk o‘rta asrlar: eftaliylar va Turk xoqonligi
Xioniylar, kidariylar, eftaliylar, Turk xoqonligi, mahalliy hokimliklar.
Ko‘chmanchi davlatlar
IV–V asrlarda O‘rta Osiyoda xioniylar va kidariylar, V–VI asrlarda eftaliylar hukmronligi o‘rnatilgan. Eftaliylar Sosoniylar Eroniga ham soliq to‘latgan.
Turk xoqonligi
552-yilda Oltoyda Bumin xoqon asos solgan. VI asrning 60-yillarida turklar Sosoniylar bilan ittifoqda eftaliylarni tor-mor etgan. 603-yilda xoqonlik Sharqiy va G‘arbiy qismlarga bo‘lingan; O‘rta Osiyo G‘arbiy Turk xoqonligi tarkibiga kirgan.
Mahalliy hokimliklar
So‘g‘d (Samarqand ixshidlari), Buxoro (buxorxudotlar), Choch, Farg‘ona, Ustrushona, Toxariston. Afrosiyob devoriy suratlari (VII asr, ixshid Varxuman davri) — So‘g‘dning xalqaro aloqalari tasviri.
So‘g‘d savdogarlari Buyuk ipak yo‘lida yetakchi bo‘lgan, so‘g‘d yozuvi keng tarqalgan.
Ko‘p uchraydigan xato
Turk xoqonligining bo‘linish yilini (603) va tashkil topish yilini (552) adashtirish.