11-mavzu
Shayboniylar va Buxoro xonligi
Muhammad Shayboniyxon, Abdullaxon II, ashtarxoniylar, davlat boshqaruvi.
Shayboniylar
Dashti Qipchoqdan kelgan Muhammad Shayboniyxon 1500-yilda Samarqandni, 1507-yilda Hirotni egallagan. U 1510-yilda Marv yonida Eron shohi Ismoil Safaviy bilan jangda halok bo‘lgan. Bobur 1511–1512-yillarda Samarqandni vaqtincha qaytarib olgan, lekin G‘ijduvon jangidan keyin Movarounnahrni tark etgan.
Buxoro xonligi
1533-yilda Ubaydullaxon poytaxtni Buxoroga ko‘chirgan. Abdullaxon II (1583–1598) davrida xonlik eng kuchaygan: yagona pul islohoti, karvonsaroy, sardoba, ko‘prik qurilishi. Hofiz Tanish Buxoriyning «Abdullanoma» asari shu davr tarixi.
Ashtarxoniylar (1601–1756)
Imomqulixon (1611–1642) davrida barqarorlik; keyin markaziy hokimiyat zaiflashgan, Xiva va Qo‘qon ajralib chiqqan. 1740-yilda Eron shohi Nodirshoh Buxoroni tobe qilgan.
Davlat boshqaruvi
Oliy hukmdor — xon; otaliq, qo‘shbegi, devonbegi kabi mansablar; viloyatlarni hokimlar boshqargan. Ruhoniylar boshlig‘i — shayxulislom, qozikalon.
Ko‘p uchraydigan xato
Shayboniyxon halok bo‘lgan jangni Bobur bilan bog‘lash — u Ismoil Safaviyga qarshi jangda halok bo‘lgan.