Menu

Topic 21

Xalq og‘zaki ijodi

Doston, ertak, afsona, maqol, topishmoq, marosim qo‘shiqlari, dostonchilik maktablari.

Xususiyatlari

Og‘izdan og‘izga o‘tadi, muallifi noma’lum (jamoaviy), variantlari ko‘p, ijrochi va tinglovchi ishtirokida yashaydi.

Janrlari

  • Epik: doston, ertak (sehrli, hayvonlar haqida, maishiy), afsona, rivoyat, latifa;
  • Lirik: qo‘shiqlar — marosim (yor-yor, o‘lan), mehnat, alla, lapar, yo‘qlov-yig‘i;
  • Kichik janrlar: maqol, matal, topishmoq, tez aytish;
  • Dramatik: askiya, qo‘g‘irchoq teatri, masxarabozlik.

Afsona — to‘qima, g‘ayritabiiy; rivoyat — haqiqiy joy yoki shaxsga bog‘langan.

Dostonlar

«Alpomish» — qahramonlik dostoni. Qo‘ng‘irot elidan Alpomish (Hakimbek) Barchinoyni izlab kalmoq yurtiga boradi, Qorajon bilan do‘stlashadi, Toychixon zindonida yetti yil yotadi, qaytib Ultontozni jazolaydi. Eng mashhur varianti — Fozil Yo‘ldosh o‘g‘lidan yozib olingan.

«Go‘ro‘g‘li» turkumi — Chambil yurti, G‘irot oti, Go‘ro‘g‘li va uning o‘g‘illari haqidagi o‘nlab dostonlar.

Dostonchilik maktablari: Bulung‘ur, Qo‘rg‘on, Shahrisabz, Xorazm. Ijrochi — baxshi (do‘mbira jo‘rligida).

Ko‘p uchraydigan xato

Maqol va matalni adashtirish: maqol — tugal hukm (Birlashgan o‘zar, birlashmagan to‘zar), matal — tugal fikr emas, ko‘chma ifoda (toshbaqa qadami bilan).