6-mavzu
Elektrolitik dissotsiatsiya, gidroliz, oksidlanish-qaytarilish, elektroliz
Kuchli va kuchsiz elektrolitlar, pH, tuzlar gidrolizi, oksidlanish darajasi, elektroliz mahsulotlari.
Dissotsiatsiya
Kuchli elektrolitlar: HCl, HNO₃, H₂SO₄, ishqorlar, ko‘pchilik eruvchan tuzlar. Kuchsizlar: H₂CO₃, CH₃COOH, NH₃·H₂O, H₂S, suv. pH < 7 — kislotali, pH = 7 — neytral, pH > 7 — ishqoriy.
Tuzlar gidrolizi
- kuchli asos + kuchsiz kislota (Na₂CO₃, CH₃COONa) — muhit ishqoriy;
- kuchsiz asos + kuchli kislota (AlCl₃, ZnCl₂, CuSO₄) — kislotali;
- kuchli asos + kuchli kislota (NaCl, K₂SO₄) — gidrolizlanmaydi, neytral.
Oksidlanish-qaytarilish
Oksidlanish darajasi: oddiy moddada 0; birikmada algebraik yig‘indi 0. KMnO₄ da Mn +7, H₂SO₄ da S +6, NH₃ da N −3. Oksidlovchi elektron qabul qiladi (o‘zi qaytariladi), qaytaruvchi elektron beradi (oksidlanadi).
Elektroliz
Katodda (−) qaytarilish, anodda (+) oksidlanish. CuCl₂ eritmasi: katodda Cu, anodda Cl₂. NaCl eritmasi: katodda H₂, anodda Cl₂, eritmada NaOH. NaCl suyuqlanmasi: katodda Na.
Ko‘p uchraydigan xato
Faol metall (Na, K) tuzlari eritmasi elektrolizida katodda metall ajraladi deb o‘ylash — suv qaytarilib H₂ ajraladi.