Asosiy qismga o‘tish
Orqaga Mutaxassislik fan Informatika · SamDU 2-sonli akademik litseyi
Tizimga kirish

2. O‘zgaruvchilar va ma’lumot turlari

Nazariya

O‘zgaruvchi

O‘zgaruvchi — qiymat saqlanadigan nom. Python‘da uni alohida e’lon
qilish shart emas: nomga qiymat berilsa, o‘zgaruvchi paydo bo‘ladi.

yosh = 16
ism = "Aziz"
boy = 1.72
oquvchimi = True

Nom lotin harflari, raqamlar va pastki chiziqdan iborat bo‘ladi va
raqam bilan boshlanmaydi. son_2 — to‘g‘ri, 2son — xato.

Asosiy turlar

TurNimaMisol
intbutun son42, -7, 0
floatkasr son3.14, -0.5
strsatr (matn)"Aziz", '16'
boolmantiqiyTrue, False

Turni type() bilan bilish mumkin:

print(type(5))       # <class 'int'>
print(type("5"))     # <class 'str'>

Turni o‘zgartirish

input() har doim satr qaytaradi. Son kerak bo‘lsa, uni aylantirish
shart:

matn = "25"
son = int(matn)
print(son + 5)       # 30
print(matn + "5")    # 255  — bu satrlarni ulash!
Eng ko‘p uchraydigan boshlang‘ich xato: "25" + 5. Python satr bilan
sonni qo‘sha olmaydi va TypeError beradi.

Qiymat almashinuvi

a = 1
b = 2
a, b = b, a          # endi a = 2, b = 1

Misol

yosh = 16
ism = "Aziz"
print(type(yosh))
print(ism + " — " + str(yosh) + " yoshda")

Mashq masalalari

✓KodMasalaQiyinlik
PY02-1 Kvadrat perimetri Boshlang‘ich
PY02-2 To‘g‘ri to‘rtburchak Boshlang‘ich
PY02-3 Joy almashtirish Boshlang‘ich
PY02-4 Satr yoki son Boshlang‘ich
PY02-5 Kub Boshlang‘ich

Nazorat savollari

1 Quyidagilardan qaysi biri to‘g‘ri o‘zgaruvchi nomi? Bitta to‘g‘ri javob
2 Dastur nima chiqaradi? Kod nima chiqaradi 
x = "25"
print(x + "5")
3 Dastur nima chiqaradi? Kod nima chiqaradi 
x = int("25")
print(x + 5)
4 `type(3.0)` nima qaytaradi? Bitta to‘g‘ri javob
5 Qaysilari `int` turiga tegishli? Bir nechta to‘g‘ri javob

Bir nechta javob to‘g‘ri bo‘lishi mumkin.

6 `input()` funksiyasi kiritilgan qiymatni son ko‘rinishida qaytaradi. To‘g‘ri yoki noto‘g‘ri
7 Satrni butun songa aylantirish uchun bo‘sh joyga nima yoziladi? Bo‘sh joyni to‘ldirish 
n = ____(input())
8 Dastur nima chiqaradi? Kod nima chiqaradi 
a = 1
b = 2
a, b = b, a
print(a, b)
9 `x = 7` dan keyin `type(x)` qaysi turni ko‘rsatadi? (turning nomini yozing) Qisqa javob — yoziladi
10 `print("5" + 5)` nima bo‘ladi? Bitta to‘g‘ri javob

Javoblar serverda tekshiriladi. Katta-kichik harf, apostrof shakli va ortiqcha bo‘shliq ahamiyatsiz.